Khi Apple chuẩn bị bước vào thế hệ iPhone tiếp theo, giới phân tích đang theo dõi một loại linh kiện vốn ít khi được chú ý bằng camera, màn hình hay bộ xử lý: bộ nhớ.
Giá DRAM dành cho smartphone đã tăng mạnh trong năm qua. Trong khi đó, Samsung, SK hynix và Micron, ba công ty đang kiểm soát khoảng 90% thị trường DRAM toàn cầu, ngày càng dành nhiều năng lực sản xuất cho các sản phẩm phục vụ máy chủ AI. Những sản phẩm này mang lại giá trị cao hơn và đang được các tập đoàn công nghệ lớn đặt mua với số lượng khổng lồ.
Hệ quả là một cuộc cạnh tranh âm thầm đang diễn ra trong ngành bán dẫn. Data Center không sử dụng cùng loại RAM với iPhone, nhưng cả hai đều phụ thuộc vào một nguồn lực có giới hạn: năng lực sản xuất chip nhớ.
Và khi AI ngày càng chiếm phần lớn nguồn lực đó, smartphone đang phải trả giá.
AI đang thay đổi kinh tế của ngành bộ nhớ
Trong nhiều năm, giá bộ nhớ có xu hướng giảm khi công nghệ sản xuất tiến bộ. Các hãng có thể đưa nhiều dữ liệu hơn vào cùng một diện tích silicon, giúp điện thoại và máy tính mạnh hơn mà không làm giá thiết bị tăng quá nhanh.
AI đang làm thay đổi quy luật đó.
Các GPU dùng trong Data Center cần một loại bộ nhớ đặc biệt gọi là HBM, hay High Bandwidth Memory. Có thể hiểu đơn giản đây là bộ nhớ được thiết kế để truyền lượng dữ liệu rất lớn tới bộ xử lý AI với tốc độ cao.
HBM không giống RAM bên trong điện thoại, nhưng sản xuất nó tiêu tốn nhiều năng lực hơn.
Micron ước tính để tạo ra cùng một lượng bộ nhớ, HBM có thể cần số lượng wafer silicon khoảng gấp ba lần DRAM thông thường. Trong khi đó, khách hàng của HBM lại là Nvidia, AMD, Microsoft, Meta và những công ty đang chi hàng tỷ USD cho hạ tầng AI.
Về mặt kinh doanh, lựa chọn của các hãng bộ nhớ khá dễ hiểu.
Nếu một phần nhà máy có thể được dùng cho bộ nhớ smartphone với áp lực giảm giá liên tục, hoặc dùng cho sản phẩm AI có giá trị cao hơn và được khách hàng cam kết mua nhiều năm, AI trở thành thị trường hấp dẫn hơn.
Samsung cho biết hoạt động kinh doanh bộ nhớ của hãng trong quý II/2026 đạt kết quả kỷ lục khi tập trung vào nhu cầu AI và máy chủ trong điều kiện năng lực sản xuất còn hạn chế. Công ty dự báo nhu cầu server DRAM và HBM tiếp tục tăng trong nửa cuối năm, trong khi thị trường vẫn thiếu nguồn cung.
Đây không còn là một đợt tăng giá ngắn hạn.
Nó đang trở thành sự thay đổi trong cách ngành bộ nhớ phân bổ nhà máy.
Từ Data Center tới giá của một chiếc điện thoại
Tác động lên smartphone đã trở nên rất rõ.
Dữ liệu Counterpoint được The Verge dẫn lại cho thấy giá 16GB DRAM dành cho smartphone được ước tính ở mức khoảng 42 USD trong quý II/2025. Một năm sau, con số này đã lên khoảng 181 USD.
Mức tăng hơn 300% không nhất thiết là giá Apple phải trả. Một công ty có quy mô như Apple có khả năng đàm phán tốt hơn phần lớn thị trường.
Nhưng con số cho thấy mức độ thay đổi của chuỗi cung ứng.
Counterpoint cũng cho biết giá bộ nhớ smartphone tăng hơn 80% chỉ trong quý II/2026. DRAM từ một linh kiện tương đối nhỏ trong tổng chi phí sản xuất đã vượt bộ xử lý để trở thành linh kiện đơn lẻ đắt nhất trong một số smartphone mà hãng nghiên cứu theo dõi.
Với Apple, áp lực càng đáng chú ý khi thế hệ iPhone mới sử dụng những linh kiện cao cấp và dung lượng bộ nhớ ngày càng lớn.
TrendForce ước tính chi phí bộ nhớ của phiên bản iPhone 18 Pro 256GB trong quý III/2026 có thể cao gần 400% so với cùng kỳ năm trước. Tổng chi phí linh kiện của phiên bản này được hãng nghiên cứu dự báo tăng mạnh, khiến khả năng Apple phải điều chỉnh giá bán trở nên khó tránh hơn.
TrendForce dự báo mức giá của các mẫu iPhone mới có thể tăng khoảng 10–20%, mặc dù Apple có thể chấp nhận giảm một phần biên lợi nhuận để hạn chế mức tăng đối với người mua.
Một phép tính khác được The Verge dẫn lại đặt khả năng iPhone 18 Pro khởi điểm ở khoảng 1.299 USD, cao hơn 200 USD so với iPhone 17 Pro. Đây vẫn là dự báo dựa trên chi phí linh kiện, không phải mức giá đã được Apple xác nhận.
Điều đáng quan tâm hơn con số 100 hay 200 USD là lý do phía sau nó.
Một phần chi phí của điện thoại đang bị quyết định bởi nhu cầu xây Data Center AI.
Vì sao Apple không thể đơn giản mua thêm chip?
Apple là một trong những khách hàng quyền lực nhất trong chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu.
Công ty mua linh kiện với khối lượng khổng lồ, ký hợp đồng dài hạn và có khả năng đàm phán mà rất ít hãng smartphone khác có được.
Nhưng Apple không thể mua thứ chưa được sản xuất.
Thị trường bộ nhớ hiện tập trung chủ yếu trong tay ba nhà sản xuất. Theo Counterpoint, Samsung chiếm khoảng 39% thị trường DRAM trong quý II/2026, SK hynix khoảng 26% và Micron khoảng 25%.
Vấn đề lớn hơn là việc mở rộng nguồn cung chip nhớ không thể diễn ra nhanh như mở thêm một server.
Một nhà máy bán dẫn cần nhiều năm để xây dựng, lắp đặt thiết bị, thử nghiệm và đi vào sản xuất.
Micron đang xây một tổ hợp sản xuất khổng lồ tại New York, nhưng theo công ty, cơ sở này chưa được kỳ vọng tạo sản lượng đáng kể trước năm 2030. Một nhà máy khác của Micron tại Idaho có thể bắt đầu sản xuất wafer từ giữa năm 2027.
Nói cách khác, nhu cầu AI có thể tăng trong vài quý.
Nhưng nguồn cung vật lý cần nhiều năm để bắt kịp.
Đây chính là khoảng trống đang đẩy giá lên.
HBM không lấy RAM khỏi iPhone, nhưng AI vẫn là một phần nguyên nhân
Nói “AI Data Center lấy hết RAM của smartphone” là cách diễn đạt quá đơn giản.
HBM và RAM điện thoại là những sản phẩm khác nhau.
Nhưng chúng được tạo ra bởi cùng một ngành công nghiệp, phụ thuộc vào nhiều công đoạn sản xuất giống nhau và cạnh tranh cho năng lực đầu tư của cùng một số ít nhà cung cấp.
Khi HBM có lợi nhuận cao hơn và nhu cầu lớn hơn, các hãng có động lực chuyển thêm nguồn lực về phía AI.
Đồng thời, chính smartphone và PC cũng đang cần nhiều RAM hơn vì các hãng muốn chạy AI trực tiếp trên thiết bị.
Điều này tạo ra một tình huống đặc biệt: AI đang làm tăng nhu cầu bộ nhớ ở cả Data Center lẫn thiết bị cá nhân.
Samsung mô tả đây là một thị trường trong đó nhu cầu server liên quan đến AI tiếp tục tăng nhanh, trong khi nguồn cung vẫn bị hạn chế.
Vì vậy đây không đơn giản là một Data Center “cướp” chip của iPhone.
Đúng hơn, AI đang thay đổi toàn bộ cán cân cung cầu của ngành bộ nhớ.
iPhone chỉ là dấu hiệu dễ nhìn thấy nhất
Apple thu hút sự chú ý vì iPhone là một trong những sản phẩm điện tử phổ biến nhất thế giới.
Nhưng áp lực bộ nhớ không dừng ở Apple.
Các nhà sản xuất smartphone Android có thể còn khó khăn hơn vì nhiều hãng hoạt động với biên lợi nhuận thấp hơn. Counterpoint cho biết việc giá bộ nhớ tăng đang làm thay đổi cấu trúc chi phí của smartphone ở mọi phân khúc, đặc biệt gây áp lực mạnh lên các thiết bị giá thấp.
Các hãng có một số lựa chọn.
Họ có thể tăng giá.
Có thể giảm dung lượng RAM hoặc storage.
Có thể sản xuất ít thiết bị hơn.
Hoặc tập trung mạnh hơn vào những model cao cấp, nơi biên lợi nhuận đủ lớn để hấp thụ chi phí linh kiện.
The Verge cho biết xu hướng này đã bắt đầu xuất hiện trên nhiều loại thiết bị. Giá một số máy tính, tablet, headset và console đã tăng trong bối cảnh chi phí bộ nhớ leo thang.
Điều đó có nghĩa cuộc đua AI có thể đang thay đổi không chỉ giá của thiết bị điện tử, mà cả loại thiết bị mà các công ty muốn sản xuất.
Nếu sản phẩm giá rẻ ngày càng khó sinh lời, thị trường có thể dịch chuyển mạnh hơn về phân khúc cao cấp.
Đây là mặt vật lý của cuộc cách mạng AI
Trong phần lớn cuộc thảo luận về AI, người dùng nhìn thấy model.
ChatGPT.
AI Agents.
Coding assistants.
Video generation.
Nhưng phía sau software là một hệ thống vật lý rất lớn.
Data Center cần GPU.
GPU cần HBM.
HBM cần wafer.
Wafer cần nhà máy bán dẫn.
Nhà máy cần điện, nước, thiết bị và hàng tỷ USD vốn đầu tư.
Khi nhu cầu ở một đầu của chuỗi tăng quá nhanh, tác động có thể lan sang những sản phẩm tưởng như không liên quan.
Một công ty xây thêm Data Center AI có thể làm nhu cầu HBM tăng.
Nhu cầu HBM khiến nhà sản xuất ưu tiên thêm năng lực cho bộ nhớ AI.
Nguồn cung dành cho smartphone trở nên căng hơn.
Giá DRAM tăng.
Chi phí sản xuất điện thoại tăng.
Cuối cùng, người mua có thể nhìn thấy tác động đó trên giá của một chiếc iPhone.
Đây có lẽ là phần đáng chú ý nhất của câu chuyện.
AI không còn chỉ cạnh tranh để giành kỹ sư, dữ liệu hay người dùng.
Nó đang bắt đầu cạnh tranh cho tài nguyên vật lý của nền kinh tế công nghệ.
Và điều đó khiến tác động của cuộc đua AI lan rộng hơn nhiều so với ngành phần mềm.
Một mặt bằng giá mới có thể đang hình thành
Câu hỏi hiện tại là tình trạng này sẽ kéo dài bao lâu.
Không có dấu hiệu cho thấy nguồn cung sẽ được giải quyết ngay.
Micron cho rằng nhu cầu có thể tiếp tục vượt nguồn cung sau năm 2027. Counterpoint và IDC, theo The Verge, kỳ vọng thị trường có thể tiến gần trạng thái cân bằng hơn vào cuối 2027 hoặc đầu 2028 trong kịch bản thuận lợi.
Các hãng đang đầu tư hàng chục tỷ USD vào nhà máy mới.
Nhưng những nhà máy đó cần thời gian.
Trong lúc chờ đợi, giá bộ nhớ có thể tăng chậm hơn so với cú sốc của năm 2026 nhưng vẫn duy trì ở mặt bằng cao.
Điều này khiến iPhone 18 trở thành một trường hợp đáng theo dõi.
Nếu ngay cả Apple, với quy mô và sức mạnh chuỗi cung ứng rất lớn, phải tăng đáng kể giá iPhone vì bộ nhớ, đó sẽ là một dấu hiệu rõ ràng rằng chi phí của cuộc đua AI đã bắt đầu đi từ Data Center tới người tiêu dùng.
Có thể AI không phải nguyên nhân duy nhất của cuộc khủng hoảng bộ nhớ hiện tại. Ngành chip đã có những vấn đề cung cầu từ trước khi ChatGPT xuất hiện.
Nhưng AI đã làm vấn đề lớn hơn rất nhiều.
Và trong vài năm tới, đây có thể không phải lần cuối người tiêu dùng phải trả nhiều tiền hơn cho một sản phẩm thông thường vì nhu cầu xây dựng hạ tầng AI ở một nơi hoàn toàn khác.
Tài liệu tham khảo
The Verge, “The real reason your phone is getting more expensive”, 7/9/2026. Phân tích chuỗi cung ứng DRAM, HBM, năng lực sản xuất và ảnh hưởng của cuộc đua AI tới smartphone và thiết bị điện tử.
TrendForce, “Memory Costs Drive Up iPhone 18 Series BOM; AI and Pricing to Shape Upgrade Demand”, 3/9/2026. Dự báo chi phí bộ nhớ iPhone 18 và áp lực lên giá bán.
TrendForce, “iPhone 18 Pro BOM Cost Expected to Surge Nearly 40%”, 10/8/2026. Phân tích sự thay đổi tỷ trọng bộ nhớ trong tổng chi phí linh kiện của iPhone.
Counterpoint Research, “Reshuffling the BoM – Component Cost Dynamics Amid Memory Price Spikes”, 28/7/2026. Phân tích tác động của giá DRAM tới chi phí smartphone.
Samsung Electronics, Second Quarter 2026 Results. Samsung cho biết nhu cầu AI infrastructure, server DRAM và HBM tiếp tục tăng trong điều kiện nguồn cung hạn chế.
TechData.AI - Leading the Future.
Hoàng Minh.